Rząd USA podkreślił, że sankcje wobec Rosji nie dotyczą handlu towarami rolnymi ani nawozami, w związku z rosnącymi obawami, że konflikt na Ukrainie powoduje „globalny kryzys braku bezpieczeństwa żywnościowego”.
Przedsiębiorstwa mogą importować i eksportować żywność dla ludzi i zwierząt, nasiona roślin uprawnych i nawozy z lub do Rosji, potwierdza Departament Skarbu USA w ramach ogólnego zezwolenia wydanego w zeszłym tygodniu.
Dozwolone jest również świadczenie usług ubezpieczeniowych lub reasekuracyjnych w celu wsparcia takiej działalności handlowej, a instytucje finansowe są upoważnione do przetwarzania transakcji bez narażania się na sankcje, jak podaje departament w osobnym arkuszu informacyjnym.
Wyjaśnienia te są odpowiedzią na obawy, że rosyjskie ograniczenia handlowe przyspieszają podwyżki cen towarów rolnych, co z kolei wywołało obawy o przystępność cenową żywności dla milionów ludzi na całym świecie.
„Wojna Rosji przeciwko Ukrainie zaostrzyła ostry i chroniczny brak bezpieczeństwa żywnościowego wynikający z konfliktów, zmian klimatycznych i Covid-19” – stwierdza Departament Skarbu w komunikacie prasowym.
„Wojna Putina zdusiła produkcję żywności i rolnictwa, a on wykorzystał żywność jako broń wojenną, niszcząc obiekty do przechowywania, przetwarzania i testowania produktów rolnych; kradzież zboża i sprzętu rolniczego; i skutecznie blokując porty Morza Czarnego.”
Amerykańskie sankcje nałożone na Rosję zasadniczo omijały produkty związane z żywnością, zamiast tego wymierzyły ropę i gaz, metale szlachetne, takie jak złoto, oraz przepływ funduszy za pośrednictwem przedsiębiorstw i instytucji finansowych powiązanych z państwem.
Jednak według doniesień wiele firm działających w innych sektorach poszukiwało alternatywnych dostawców spoza Rosji, chcąc uniknąć przypadkowego narażenia na kontakt z podmiotami objętymi ograniczeniami lub utraty reputacji w wyniku kontynuowania handlu z tym krajem.
W połączeniu z wysokimi kosztami i opóźnieniami w globalnych łańcuchach dostaw, a także przedłużającą się inflacją utrzymującą się przez wiele miesięcy, Departament Skarbu twierdzi, że dalsze spowolnienie przepływu towarów rolnych może w tym roku spowodować brak bezpieczeństwa żywnościowego u 40 milionów ludzi więcej.
Historycznie rzecz biorąc, Rosja i Ukraina były istotnymi dostawcami towarów rolnych. Jak wynika z marcowego raportu firmy technologicznej Gro Intelligence, zajmującej się rolnictwem, oba kraje zapewniają łącznie ponad jedną czwartą światowego eksportu pszenicy i jedną trzecią eksportu jęczmienia. Dostarczają także 76% światowych produktów słonecznikowych i 17% eksportu kukurydzy.
W ostatnich tygodniach ceny wielu surowców wykazały oznaki stabilizacji, a ceny produktów pszenicy, kukurydzy i słonecznika spadły o co najmniej 20% w ujęciu miesięcznym.
Jednak ceny wszystkich trzech produktów pozostają znacznie wyższe niż o tej porze w zeszłym roku, jak pokazują dane Trading Economics. Problemem jest także dostępność nawozów, przy czym Rosja i Ukraina są głównymi dostawcami surowców takich jak potas i azot.
Dyrektor generalny Światowej Organizacji Handlu Ngozi Okonjo-Iweala powiedział w zeszłym tygodniu na konferencji ministrów finansów grupy G20, że „kraje Afryki już mają trudności z dostępem do odpowiednich ilości nawozów”.
„Istnieje ryzyko, że dostawy mogą zostać przekierowane z biedniejszych krajów do bogatszych, co spowoduje powtórzenie doświadczeń ze szczepionkami na Covid-19” – stwierdziła.
Sekretarz skarbu USA Janet Yellen wezwała do podjęcia międzynarodowych działań w celu zajęcia się zarówno krótkoterminowymi, jak i długoterminowymi czynnikami powodującymi brak bezpieczeństwa żywnościowego.
W zeszłym tygodniu przemawiając na seminarium G20 powiedziała, że wielostronne banki rozwoju (MDB), WTO i Międzynarodowy Fundusz Walutowy muszą „pilnie zintensyfikować i przyspieszyć reakcję na kryzys”, powołując się na wspólne oświadczenie wydane w kwietniu przez kilka wpływowych instytucji W tym roku.
W oświadczeniu tym stwierdzono, że wielostronne banki rozwoju powinny wspierać nowe zastrzyki kapitałowe i realokować niewypłacone środki w celu zwiększenia wydatków nadzwyczajnych, a także przyjąć „elastyczne podejście do zarządzania ryzykiem bilansowym”.
Yellen dodała, że rządy G20 „muszą dawać przykład i wzywać innych, aby unikali reakcji politycznych przynoszących efekt przeciwny do zamierzonego, takich jak ograniczenia eksportu i gromadzenie zapasów, które zakłócają rynki i dodatkowo zwiększają ceny”.
Część działalności handlowej z Rosją związana z żywnością, w tym import ryb i owoców morza pochodzących z Rosji, nadal podlega sankcjom USA.
Ograniczenia dotyczą także obrotu długiem i kapitałem Rosyjskiego Banku Rolnego, państwowego pożyczkodawcy finansującego producentów rolnych, choć dozwolona jest inna działalność z udziałem banku.
Bankom amerykańskim nie wolno także otwierać ani prowadzić rachunków bankowości korespondencyjnej ani rachunków płatnych w imieniu rosyjskich instytucji finansowych objętych sankcjami i nie mogą one przetwarzać płatności na rzecz banku centralnego Rosji, ministerstwa finansów ani narodowego funduszu majątkowego.
Pylyp to doświadczony prywatny bankier i zarządzający aktywami.